Câu chuyện lịch sử Trà Bánh Hà Nội

Việt Nam là quốc gia đầu tiên phát hiện và uống trà, trà có lịch sử lâu đời, là một trong các quốc gia sản xuất trà hàng đầu thế giới. Trà ép bánh có một lịch sử huy hoàng được hình thành và phát triển từ một nền văn hóa trà từ hơn 4000 năm trước. (Thời kỳ cổ đại: 2879–111 TCN). Nó đã trải qua những thăng trầm trong hàng ngàn năm, mang theo những nền văn hóa đa dạng của dân tộc và tồn tại cho đến ngày nay. Những ghi chép lịch sử về trà ép bánh đều ghi nhận nó được sản xuất vào giai đoạn thế kỷ 16-18 thời Lê-Trịnh. Thời kỳ này việc kinh doanh chè hết sức phát đạt. Đến thế kỷ thứ 18, trà là hàng hóa thông dụng khắp Việt Nam khắp hang cùng ngõ hẻm ngay trong vùng đất mới như miền Nam.

Sang thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 trà ép bánh nổi danh là một danh trà quý, đắt tiền được người Kinh kỳ và giới thượng lưu quý tộc ưa chuộng là món uống độc đáo của người Việt. Với nhu cầu giao thương xuất khẩu trà ép bánh thông qua các đoàn lữ hành, buôn bán trà ép bánh quy mô lớn ra ngoài nước như Hồng Kông, Ma Cao, Singapore và Mailaysia. Kể từ đó trà ép bánh trở nên nổi tiếng cả trong và ngoài nước.

Khu vực sản xuất trà bánh có lịch sử và văn hóa hàng nghìn năm là hai dãy núi trà cổ Hoàng Liên Sơn và dãy núi Tây Côn Lĩnh ở miền Bắc Việt Nam, đây là hai ngọn núi có những loại trà được triều cống nổi tiếng. Trà núi Tây côn Lĩnh có trà lá lớn và trà lá nhỏ, với nét quyến rũ hoang dã của núi rừng, hương vị đậm đà, hương thơm nồng nàn, hậu vị ngọt ngào và sảng khoái. Núi chè Hoàng Liên Sơn là núi chè lớn nhất của Việt Nam, núi cao, đất đai màu mỡ, quanh năm sương mù, có lợi cho cây chè sinh trưởng.

Thời nhà Nguyễn, ngay sau khi chiếm thành Thăng Long (1882), người Pháp đã quan tâm và phát triển chè, một sản phẩm quý hiếm của Việt Nam, thành mặt hàng xuất khẩu sang Châu Âu, Hồng Kông, Ma Cao và Đông Nam Á. Năm 1884 người Pháp đã tiến hành điều tra, khảo sát chè. Lefevre Pontalis (1892) khảo sát dài ngày sản xuất và tiêu thụ chè từ Hà Nội qua Chợ Bờ, Mộc Châu, Lai Châu, Mường Tè (Việt Nam) sang Ipang, Xip – xoong – pản – nả ( Hai mươi hai bản – Vân Nam, Trung Quốc). Giai đoạn này, Việt Nam đã xuất khẩu chè sang Pháp, Singapor và thống lĩnh thị trường Hồng Kông, Ma Cao, sản lượng xuất khẩu sang thị trường này từ 559 tấn năm 1911 tăng lên 918 tấn năm 1916 và 861 tấn năm 1917;

Giai đoạn  từ 1911 đến 1940 chè Việt Nam đã đứng hàng thứ 6 trong số các nước sản xuất chè trên thế giới với 10.900 tấn khô, diện tích 17.400 ha. Sản phẩm xuất khẩu là chè vò, lên men nhẹ, phơi nắng và ép thành bánh sau đó được bảo quản trong kho mặt hàng này thống trị thị trường Hồng Kông, Ma Cao, Singapore và Mailaysia.

Vào những năm 1950 và 1960 sản phẩm trà của Việt Nam tràn ngập Hồng Kông, MaCao.

Năm 1970, các doanh nghiệp Trung Quốc bắt đầu sản xuất loại trà phổ nhĩ ở tỉnh Vân Nam có sản lượng tương đối lớn và xuất khẩu ra nước ngoài. Từ đây Trà Bánh Hà Nội của Việt Nam mất dần khả năng cạnh tranh và sản lượng giảm.

Sự hấp dẫn và giá trị của trà ép bánh lâu năm được hé lộ đã thu hút các thương nhân trà Hồng Kông và thương nhân Đài Loan. Trong thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, “TRÀ BÁNH HÀ NỘI” được bán từ Quảng Châu đến Hồng Kông. Mặc dù Hồng Kông không sản xuất trà, nhưng ở Hồng Kông có rất nhiều quán trà, phòng trà và cửa hàng trà, và không thể thiếu trà ép bánh. Vào những năm 1980, khi nền kinh tế Hồng Kông cất cánh, “Trà Bánh Hà Nội” và trà phổ nhĩ trở thành mục tiêu đầu cơ và các thương gia chè Hồng Kông đã tích trữ nó.

Năm 1987, việc “mở cửa cho người thân đến thăm Trung Quốc đại lục” chính thức mở của trao đổi xuyên eo biển, khiến nhu cầu và giá “Trà Bánh Hà Nội” và trà phổ nhĩ tăng lên. Cuối những năm 1990, các kho chè lâu năm mở bán, tung ra thị trường loại chè ép bánh bảo quản trong kho nhiều năm, thương lái Đài Loan đã tận dụng cơ hội chi hàng triệu đô la Hồng Kông để thu gom những lô “Trà Bánh Hà Nội” và trà phổ nhĩ lâu năm này. Nhiều lô trà Trà Bánh Hà Nội lâu năm nhanh chóng được vận chuyển sang Đài Loan và được bảo tồn cho đến ngày nay. Trà Bánh Hà Nội là một nhãn hiệu độc quyền của tập đoàn Thiên Vân Sơn, hiện nay nó được sản xuất và cung cấp rộng rãi ra thị trường trong nước và rất được ưa chuộng ở nước ngoài. Bây giờ chúng ta vẫn có thể nhìn thấy và thậm trí nếm thử loại Trà Bánh Hà Nội lâu đời quý hiếm của Việt Nam.

Tinh túy của Trà Bánh Hà Nội lâu năm nằm ở sự kế thừa và tiếp nối hương vị trăm năm do nó tạo ra khiến cho vị Trà Bánh Hà Nội có hương vị đặc trưng của lịch sử. Trải qua sự thử thách của thời gian, trà biến đổi phát triển qua từng năm, mỗi ngụm trà là một cuộc đối thoại với lịch sử.

Biên tập viên: Vân Sơn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

error: Content is protected !!
facebook-icon