Đôi nét về trà cổ thụ

Trà cổ thụ được hiểu là một loại trà mọc tự nhiên, không cần sự canh tác và chăm sóc của con người. Những cây trà cổ thụ được tìm thấy thường có tuổi thọ cao, có những cây đã sống hàng trăm năm tuổi. Cây trà cao, sừng sừng, tán lá có thể che bóng cho hơn cả chục người, lá trà chen nhau dày đặc. Qua những chứng cớ lịch sử, khảo cổ, hình ảnh, nhân chứng, vật chứng các nhà nghiên cứu đã khẳng định nền văn minh trà Việt sớm nhất trên thế giới và là “cái nôi” của trà thế giới. Nhiều tư liệu khẳng định tộc Việt từng biết uống trà trước tộc Hán ít nhất cũng hàng trăm năm, thậm chí hàng thiên niên kỷ. Sách Kinh Lễ hay Lễ Ký của bậc thánh nhân nói về lễ nghi của người Hán ngày trước, Đức Khổng Tử (551-479 TCN) san định không hề thấy nói đến trà; Kinh Thi (bộ sách tổng hơp thơ ca vô danh của Trung Quốc) cũng do Ngài san định không hề có một chữ trà hay chữ đồ. Lại nữa, chính Khổng Tử đã từng dạy học trò :

« Dân Bách Việt chuyên làm ruộng lúa mà ăn, không như chúng ta trồng kê và lúa mì. Họ uống nước nấu bằng thứ lá cây lấy trong rừng gọi là trà. » Theo Hành trình tìm về cội nguồn, Hà Văn Thùy, NXB Văn học, 2008.

Cây trà cổ thụ ở miền bắc, Việt Nam phát triển mạnh mẽ từ rất lâu đời, từ đó người dân bắt đầu mở rộng khu vực và tiến hàng trồng trà theo hướng thương mại tại đây.

Những điều bạn nên biết về trà cổ thụ

Tuy rằng ngành công nghiệp trà đang phát triển mạnh mẽ đáp ứng đủ nhu cầu cho người dân Việt Nam và cả cho xuất khẩu. Nhưng nhiều người vẫn bỏ công sức và thời gian tìm kiếm những cây trà dại tại những vùng rừng tại Việt Nam. Người ta nói rằng, không một loại trà nào có thể thay thế bằng trà cổ thụ mọc trên vách núi, tự mình sinh sống, chịu nắng, chịu sương,… chỉ có trà cổ thụ mới mang lại hương vị chân thực nhất. Ấy thế mà, nhiều năm trôi qua, không một ai chăm sóc, trà cổ thụ vẫn bén rễ vươn mình lan rộng trong khắp cánh rừng tại Tây Bắc.

Người thưởng trà sẽ biết rõ về loại trà Bạch Trà Tiên, từ dãy núi Tây Côn Lĩnh. Đây được coi là cực phẩm trong hàng cực phẩm. Tuy nhiên, Bạch Trà Tiên vô cùng hiếm, chính điều đó đã khiến Bạch Trà Tiên là loại trà được quan tâm nhiều nhất, nhưng lại khó tìm nhất.

Cách trà cổ thụ sinh trưởng trong những khu rừng

Ranh giới phân biệt giữa cây trà cổ thụ và cây trà được trồng vô cùng mờ nhạt, bạn khó có thể quan sát được bên ngoài. Nhưng khác biệt lớn nhất đó chính là sự can thiệt của con người, chỉ những người biết thưởng trà, họ mới hiểu rõ được trà cổ thụ.

Trong khi những cây trà cổ thụ sẽ phát triển bằng cách đâm nhánh, phát tán quả tự nhiên trong những khu rừng. Thì những cây trà được trồng lại được chính tay những người dân cắt tỉa nhánh, phân cành, lấy hạt và gieo trồng vào đất. Người dân hiểu rằng, trà cổ thụ thường được mua với giá thành cao hơn. Họ chọn cách tăng lợi nhuận bằng cách trồng những cây trà sát bìa rừng và đặt tên cho nó là “trà cổ thụ”. Một phương thức khác, người dân sẵn sàng khai thác trà cổ thụ quá mức và điều đáng chú ý là trà cổ thụ trong những năm qua đã giảm đi nhiều tại các tỉnh Tây Bắc của Việt Nam thay vào đó là những cánh đồng trà tự trồng xung quanh khắp bìa rừng. Trà cổ thụ có nguy cơ bên bờ vực tuyệt chủng.

Giá trị lớn nhất của trà cổ thụ là được phát triển trong thiên nhiên là sự đa dạng sinh học vốn có của nó, hương vị hoàn hảo nhất chỉ khi chúng được ở nơi mà chúng sinh ra. Ngày nay, khi ngành nông nghiệp hiện đại ra đời, con người đã mang sự đa dạng sinh học từ trong khu rừng về  ngay những cánh đồng, hương vị đã không còn được như ban đâu nữa. Họ không còn hứng thú với cách truyền thống như tản bộ vào rừng hái nắm trà dại, pha ấm trà nóng với sương sớm vào buổi sáng nữa rồi. Họ chỉ còn muốn dựa vào trà cổ thụ để nông nghiệp hóa tăng thu nhập và kinh tế cho bản thân. Trà cổ thụ ngày càng ít đi, khi nhiều người vào rừng chỉ để mang hết trà cổ thụ đi nhân giống cho những ý tưởng nông nghiệp thời hiện đại.

Cây trà cổ thụ chỉ đúng nghĩa khi không có sự can thiệp của con người

Cuối cùng, những cây trà mà người ta gọi là “trà cổ thụ” được trồng tại bìa rừng ở các tỉnh Tây Bắc, đem bán ra ngoài thị trường mới được coi là “trà cổ thụ”. Dù bản chất của nó, theo thực tế, chỉ là những cây trà đã được nhân giống và trồng đại trà. Bản chất của trà cổ thụ chỉ được hiểu đúng nghĩa khi chúng không chịu sự cắt tỉa và chi phối sự sinh trưởng của chúng để tạo thêm nhiều nhánh và chồi. Trà cổ thụ thực thụ sẽ “hiên ngang” vươn cành, vươn chồi đi đến đâu mà nó muốn, không tuân thủ những quy định nghiêm ngặt của con người trên những cánh đồng trà.

Chính vì tâm lý của những khách hàng thưởng trà nhưng lại không tìm hiểu rõ về trà, họ tin rằng những loại trà mang nhãn mác “trà cổ thụ” sẽ tăng giá trị cảm nhận và chứng minh được rằng mình là một người biết thưởng trà. Chính những điều này đã làm trà dại thực thụ dần đi vào quên lãng và có nguy cơ tuyệt chủng vì khai thác quá mức.

Trong khi trà cổ thụ luôn được quảng cáo là có chất lượng tốt nhất. Nhưng không phải tất cả trà mang nhãn mác trà cổ thụ đều là “trà cổ thụ”, làm cho nhãn hiệu này trở thành thước đo kém về chất lượng.

Bạn đã thử một nhãn hiệu nào từ trà cổ thụ? Hãy cho chúng tôi biết về cảm nhận của bạn.